• Prof. Hasan Ünal (Tarihçi ve Siyaset Bilimci)
• Hüseyin Diriöz (E. Büyükelçi)
• Dr. A. Deniz Kutluk (E. Tümamiral)

Etkinlik Bilgileri:

• Tarih: 7 Nisan 2026, Çarşamba
• Saat: 14:30-17:00
• Yer: Türkiye Çin Dostluk Vakfı, Uğur Mumcu’nun Sokağı No:52, G.O.P., Ankara
• Not: Kıyafet kodu iş dünyasına uygundur (Business) ve otopark imkânı bulunmamaktadır.

Katılım Bilgisi: Panele katılmak isteyenlerin en geç 3 Nisan 2026 tarihine kadar info@diplomatique.club adresine bildirimde bulunmaları rica olunur.

- Yapay Zeka Tartışmalarına Giriş,
- Yapay Zekadan Gerçekten Korkmalı mıyız?
- Yapay Zekanın Tarihsel Gelişimi ve Teknolojik Kırılma Noktaları
- Sağlık ve Tıp Alanında Yapay Zekanın Gelecekteki Rolü
- Türkiye, Yapay Zeka ve Yüksek Teknoloji Yarışının Neresinde?
- İşin Siyasi Boyutu: Nadir Elementler ve Çip Krizi
- Teknoloji Savaşları, "Teknofaşizm" ve Küresel Güç Dengeleri
- Tayvan Meselesi ve Teknolojide Süper Güçlerin Hakimiyet Mücadelesi
- Teknoloji ve Jeopolitik
- Üretim Verimliliği, Teknoloji ve Küresel Gelir Eşitsizliği

Etkinlik Bilgileri:

Tarih: 26 Şubat 2026, Perşembe

Saat: 10:00 – 16:00

Yer: Başkent Üniversitesi Mete Akyol Toplantı Salonu

Ek Bilgi: Oturumlar boyunca simultane çeviri yapılacaktır.

Konuşmacı Heyeti:

Prof. Dr. Şükrü Sina Gürel – Eski Dışişleri Bakanı

Alexey Ivanov – Rusya Federasyonu Ankara Büyükelçiliği Maslahatgüzarı

Prof. Dr. Hasan Ünal – Başkent Üniversitesi Öğr. Üyesi / Yeni Dünya Araştırmaları Merkezi Direktörü

Emekli Tümamiral Dr. Ali Deniz Kutluk – Uluslararası İlişkiler Uzmanı

Öğr. Gör. Ahmet Necdet Pamir – Enerji Uzmanı

Doç. Dr. Alexandr Sotniçenko – Rusya Federasyonu Ankara Büyükelçiliği Müsteşarı

Second meeting took place on the 8th of December 2025 with Ahmet Doğan moderating and kicking off the session with a brief comment, and Professor Ünal, Admiral Dr. Kutluk and Ambassador Diriöz engaging in debate on current affairs particularly focusing on Russia-Ukraine War and the latest peace proposals, increasing tension between Türkiye and Israel as well as Türkiye-EU relations with special reference to the SAFE.

After a short break the meeting resumed with an hour-long Q&A session in which several participants contributed to the discussion through comments.
The third meeting took place on the 18th of December to wrap up 2025 with Mr. Ahmet Doğan, Ambassador Diriöz and Professor Ünal, each giving a short survey of the year and participants coming up with comments and questions. The meeting ended with all participants expressing their sincere wish that the Diplomatic Blend will continue into the new year and the organisers announcing that the participants will soon receive invitations to new meetings in the new year.

Diplomatic Blend will continue rigorously in the new year and the meetings and events will be announced through invitations.
Please note that participation is only by invitation and with Chatham House rules strictly applicable.

The three organising institutions, New World Research Centre, Foreign Policy Institute as well as Diplomatic Club are extremely grateful to the Türkiye-China Friendship Foundation for kindly allocating its premises free of charge to the meetings and for its abundant hospitality.

Vakıf Başkanı Hasan Çapan’ın ev sahipliğinde gerçekleşen programa, Çin’in Ankara Büyükelçisi Jiang Xuebin’in yanı sıra çok sayıda davetli katıldı. Etkinlikte konuşmacı olarak Gazeteci Zeynep Gürcanlı, Gazeteci Ümit Zileli, Gazeteci Yavuz Selim Demirağ, Gazeteci Mehmet Ali Güller, Avukat Eda Lermi Zorer, Emekli Tuğgeneral Haldun Solmaztürk, Prof. Dr. Hasan Ünal ve Eski Milli Eğitim, Gençlik ve Spor Bakanı Vehbi Dinçerler yer aldı.

“Xinjiang, Çin’in Batıya açılan altın koridoru haline geldi”

Etkinliğin açılış konuşmasını Çin’in Ankara Büyükelçisi Jiang Xuebin gerçekleştirdi. Çin Komünist Partisi’nin güçlü liderliği sayesinde Xinjiang’ın tüm alanlarda önemli gelişmeler kaydettiğini vurgulayan Xuebin, bölgenin yoksullukla mücadelesini başarıyla tamamladığını belirterek, bu ilerlemenin Çin’in kararlı kalkınma politikalarının bir sonucu olduğunu söyledi:

Son 70 yılda, Çin Komünist Partisi’nin güçlü liderliği altında Xinjiang tüm alanlarda tarihî başarılara imza attı. Ülke genelinde olduğu gibi, Xinjiang da yoksullukla mücadelesini başarıyla tamamladı ve kapsamlı bir refah toplumu inşa etti. Bölgenin gayrisafi yurt içi hasılası 1,23 milyar yuandan 2,05 trilyon yuana yükselerek tam 203 kat arttı. Ayrıca kırsal kesimde yaşayan 3 milyon 60 bin yoksul vatandaşın tamamı yoksulluktan kurtuldu.

Xinjiang artık Avrasya kıtasını birbirine bağlayan altın bir koridor hâline gelmiştir. Bir zamanlar uzak bir iç bölge olarak görülen Xinjiang, bugün Çin’in batıya açılan ön cephesine dönüşmüştür. Eskiden çorak çöllerle kaplı olan bu topraklar, artık yeşil kalkınmanın simgesi hâline gelmiştir.

Bölgenin nüfusu 1953’te 4,78 milyondan 2020’de 25,85 milyona yükselmiştir. Azınlık nüfusu ise 4,45 milyondan 14,93 milyona çıkmıştır. Tüm etnik grupların kültürel yaşamı giderek zenginleşmiş; birlikte yaşama, birlikte öğrenme, birlikte inşa etme, birlikte paylaşma, birlikte çalışma ve birlikte eğlenme anlayışı güçlenmiştir. İnsanlar adeta “nar taneleri gibi birbirine sıkı sıkıya kenetlenmiştir.

Çin’in Ankara Büyükelçisi Jiang Xuebin

“Gelin, görün ve gerçek Xinjiang’ı tanıyın”

Büyükelçi Jiang Xuebin, Xinjiang hakkında olumsuz değerlendirmelerin dile getirildiğini belirterek, bunun temel nedeninin bilgi eksikliği olduğunu vurguladı. Türk dostlarını Xinjiang’a davet ederek bölgedeki gelişmeleri yerinde görmeye çağıran Xuebin, şunları söyledi:

Uluslararası alanda Xinjiang hakkında bazı olumsuz sesler duyuluyor. Bunun büyük ölçüde yetersiz bilgiye dayandığını ve bazı Çin karşıtı çevrelerin kasıtlı karalamalarının da bunda rol oynadığını biliyoruz. Ancak “görmek, inanmanın ön koşuludur.

Son dönemde Türkiye toplumunun farklı kesimlerinden dostlarımız Xinjiang’ı ziyaret etti; ekonomik gelişmeye, toplumsal uyuma, dini hoşgörüye ve etnik barışa bizzat tanıklık ettiler. Bu ziyaretlerin ardından paylaşılan izlenimler Türkiye’de geniş yankı uyandırdı ve Xinjiang’a yönelik önyargılı eleştirilere güçlü bir yanıt oluşturdu. Daha fazla önyargısız Türk dostumuzu Xinjiang’a davet ediyoruz. “Gelin, görün, gerçek ve çok boyutlu Xinjiang’ı tanıyın.

Çin’in kalkınma gücü, birlikte başarma iradesinden kaynaklanıyor

Xuebin, Çin’in kalkınma başarısının, Çin Komünist Partisi’nin merkezi ve bütüncül liderliği sayesinde ülkenin tek yürek hâlinde kalkınmaya odaklanabilmesinden kaynaklandığını belirterek şunları söyledi:

Xinjiang’daki 70 yıllık büyük dönüşüm, Çin ulusunun büyük yeniden dirilişinin somut bir yansımasıdır. Çin’in bu denli kalkınma mucizeleri gerçekleştirebilmesinin en önemli nedenlerinden biri, Çin Komünist Partisi’nin merkezi ve bütüncül liderliği altında ülkenin tek yürek hâlinde kalkınmaya odaklanabilmesi ve büyük hedefleri birlikte başarabilmesidir. Birinci Beş Yıllık Plan’dan On Dördüncü Beş Yıllık Plan’a kadar değişmeyen temel amaç, Çin’i modern ve sosyalist bir ülke hâline getirmektir.

“Çin, 15. Beş Yıllık Plan ile modernleşmede yeni bir döneme giriyor”

Çin Komünist Partisi 20. Merkez Komitesi’nin 4. Genel Kurulu’nun başarıyla tamamlandığını hatırlatan Xuebin, bu toplantının Çin’in önümüzdeki beş yıla yönelik büyük vizyonunu ortaya koyduğunu belirterek, Çin tarzı modernleşmenin derinlemesine ilerletilmesi konusunda yön gösterici bir rol üstlendiğini ifade etti ve şunları söyledi:

Kısa süre önce, tüm dünyanın dikkatini çeken Çin Komünist Partisi 20. Merkez Komitesi’nin 4. Genel Kurulu başarıyla tamamlandı. Toplantıda, “Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi’nin 15. Beş Yıllık Ulusal Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Planı’nın Hazırlanmasına İlişkin Önerileri” kabul edildi.

Bu belge, “15. Beş Yıllık Plan” döneminde Çin’in ekonomik ve sosyal kalkınmasına yön verecek temel ilkeleri ve öncelikli hedefleri ortaya koydu. Aynı zamanda, önümüzdeki beş yıla ilişkin büyük vizyonu çizerek Çin tarzı modernleşmenin derinlemesine ilerletilmesi için yol gösterici bir çerçeve sundu.

Çin, önümüzdeki dönemde bilim ve teknolojide yüksek düzeyde kendi kendine yeterliliği ve yenilik kapasitesini hızla artırmayı, yeni nitelikli üretim güçleri geliştirmeyi ve modern bir kalkınma düzeni inşa etmeyi hedefliyor. Ayrıca yüksek düzeyde dışa açılımı genişletmeyi, çok taraflı ticaret sistemini korumayı, uluslararası dolaşımı güçlendirmeyi ve ticaretin yenilikçi gelişimini teşvik etmeyi planlıyor.

Çin, çift yönlü yatırım işbirliği alanlarını genişleterek ve “Kuşak ve Yol” Girişimi’ni yüksek kaliteyle hayata geçirerek karşılıklı faydaya dayalı yeni bir işbirliği dönemine adım atmayı amaçlıyor.

“Çin ve Türkiye, modernleşme yolunda omuz omuza ilerleyecek”

Gelecek yıl Türkiye ile Çin’in diplomatik ilişkilerinin 55. yıl dönümünü önemli bir fırsat olarak gördüklerini belirten Xuebin, bu anlamda iki ülkenin tüm alanlarda işbirliğini derinleştirerek modernleşme yolunda omuz omuza ilerleyeceğini ifade etti:

Bugün tarihî bir dönüm noktasında bulunan Çin, mevcut fırsatları değerlendirerek Çin tarzı modernleşmeyi kararlılıkla ilerletecektir. Türk halkı da “Türkiye Yüzyılı” vizyonunu hayata geçirme yolunda yeni bir seferberlik başlatmıştır.

Her iki tarafın da iki ülke liderlerinin vardığı önemli uzlaşmaları rehber edinmesi, gelecek yıl kutlanacak diplomatik ilişkilerin 55. yıl dönümünü bir fırsat olarak görmesi, kalkınma stratejilerini uyumlaştırması, siyasi güveni pekiştirmesi, tüm alanlarda somut işbirliğini derinleştirmesi ve çok taraflı platformlarda koordinasyonu güçlendirmesi büyük önem taşımaktadır. Bu şekilde, Çin-Türkiye stratejik işbirliği ilişkisi yeni bir zirveye ulaşacaktır.

“Türkiye-Çin dostluğu için yıllardır mücadele ediyoruz”

Büyükelçinin konuşmasının ardından söz alan Türkiye-Çin Dostluk Vakfı Başkanı Hasan Çapan, yıl içerisinde Çin’e iki kez ziyaret gerçekleştirdiklerini belirterek, bu ziyaretler kapsamında üst düzey temaslarda bulunduklarını ifade etti. Çapan, konuşmasında şunları söyledi:

Türkiye-Çin dostluğu uzun yıllardır, Vakfımız aracılığıyla imkânlarımız dâhilinde gelişmesi ve ülkelerimiz arasındaki ilişkilerin daha ileri bir safhaya ulaşabilmesi için elimizden geldiğince, gücümüz nispetinde destek olmaya çalışarak sürdürdüğümüz bir mücadeledir.

Çin’e yakın zamanda iki ziyarette bulunduk. Bunlardan biri, siyasetçi, politikacı ve akademisyenlerden oluşan bir grupla gerçekleştirildi. Şanghay ve Hangzhou’ya gittik.

Bu ziyaret kapsamında, başta yapay zeka olmak üzere birçok alanda üst düzey teknolojik gelişmelerin yaşandığı tesislerde temas ve ziyaretlerde bulunduk. Akıl almaz teknolojilerin gelişimini yerinde izlemeye çalıştık.

Üniversite ziyaretlerimiz ve birçok kurumla gerçekleştirdiğimiz görüşmeler oldu. Elbette tüm bu temaslar oldukça faydalıydı.

Türkiye-Çin Dostluk Vakfı’nın Başkanı Hasan Çapan

“Xinjiang meselesi Batı’nın uydurduğu bir hikâye”

Çapan, Xinjiang meselesinin Batı tarafından uzun süredir vakıflar üzerinden fonlanarak organize edildiğini ve bu yapının Türkiye-Çin ilişkilerini sabote etmeyi hedeflediğini söyledi. Bölgeye gidip yerinde gözlemde bulunduklarını belirten Çapan, Han Çinlileri ile azınlıklar arasındaki farklara da dikkat çekerek şunları ifade etti:

Xinjiang meselesi, Batı’nın yıllardır bazı kurumlar aracılığıyla, özellikle bazı kongrelere bağlı vakıflar üzerinden fon ayırarak organize ettiği bir kampanyadan ibarettir. Bu yapı, Avrupa üzerinden ve Türkiye’deki bazı kuruluşlar ve dernekler vasıtasıyla Türkiye-Çin ilişkilerini sabote etmeyi hedeflemiştir.

Biz bölgeye gidip yerinde gördük. Örneğin, bir Han Çinlisinin üniversiteye girebilmesi için 500 puan alması gerekirken, bir azınlık mensubu 400 puanla üniversiteye kabul edilebiliyor. Azınlık öğrenciler 16 yıl boyunca ücretsiz eğitim alabiliyor. Yurt hizmetinden ücretsiz faydalanıyor, ayrıca okula gittiği için aylık 1000 yuan maaş alıyor. Han Çinlileri için bu imkanlar yalnızca 9 yıl ile sınırlı.

İş yerlerinde işe alımda da denge gözetiliyor; %50 Han Çinlisi, %50 azınlık kotası uygulanıyor. Ücretlendirmede ise azınlık çalışanlara, bulundukları konuma göre %10 ila %20 oranında daha yüksek maaş veriliyor. Bunun sebebi, azınlık olmaları nedeniyle bazı ihtiyaçlarını daha rahat karşılayabilmelerinin sağlanması. Dolayısıyla “Xinjiang meselesi” tamamen bir hurafedir. Batı’nın uydurduğu, gerçekle bağdaşmayan bir hikâyeden ibarettir.

"

Zirveyi başarılı buluyorum. Ancak geleceği ve dünyadaki gelişmeleri göz önüne alırsak, tabii ki daha ileri adımlar atılması gerektiğini ve daha genişlemiş, daha radikal kararlar alan bir Şanghay İşbirliği Örgütü'ne ihtiyaç olduğunu ben de görüyorum. Tüm dünyanın da böyle düşündüğüne inanıyorum.

Tamam, banka kurma kararı aldılar; bu çok önemli. Ama bundan da öte eyleme geçmeleri gerekiyor. Mutlaka bir koruma şemsiyesi oluşturulması lazım. Bu, doğal kaynaklarından dolayı esaret hayatı yaşayan veya yağmalanan ülkelerin, kendi kaynaklarıyla kendi insanlarına refah ve müreffeh bir hayat sağlayacak imkana kavuşmaları için gereklidir. Şanghay İşbirliği Örgütü'nün, üyelerini de üye olmayanları da düşünmesi gerektiğini söylüyorum.

Bugün İran'a, Şanghay İşbirliği Örgütü üyesi olması nedeniyle saldırı düzenlememesi gerekirdi. Bir oyun oynar gibi ABD, bombardıman için dünyanın öbür ucundan geldi . İsrail, Suriye ve Irak hava sahasını kullanarak geçti. Şanghay İşbirliği Örgütü bugün yapmazsa, yarın yapmak zorunda kalacak. Bir an önce bunun adımının atılması lazım.

Daha önce söylemiştim: dünya ticaretinde para birimi olarak dolar %83 oranında kullanılıyordu. Çin'in dünya ticaretinin %30'una kavuştuğu bu dönemlerde, bu oran %47'ye düştü. Eğer ABD'nin 40 trilyon dolar borcu olduğunu hesaplarsak, bu rakam düştüğünde ABD ekonomisi ve ABD'nin dünyadaki savaş gücü bir anda sıfırlanmış olacaktır. ABD'nin önü savaşla değil, stratejiyle de önü kesilebilir.

Peki bu zirvenin hemen akabinde II. Dünya Savaşı'nda Japon faşizmine karşı elde edilen zaferin 80. yıldönümü üzerine düzenlenen törendeki gövde gösterisi hakkında ne düşünüyorsunuz?

80.yıl kutlamaları gövde gösterisi değildir. Çin'in var olan ama kullanmadığı, barışı tercih ettiği ama gerektiğinde her türlü imkana sahip olduğunu gösterdiği normal bir askeri geçit töreniydi, kutlamaydı. Şanghay İşbirliği Örgütü zirvesiyle aynı döneme denk gelmesi bir tesadüftür. Çin her zaman savaşla değil barışla hareket etmektedir. Ekonomik olarak hangi ülkeye gittiyse, o ülkenin altyapısına, kalkınmasına, o ülkenin insanlarına değer veren politikalar izlemiştir. 4 bin yıllık tarihine baktığınızda, Çin'in hiçbir zaman sömürgeci bir politikası olmamıştır.

Peki bu zirvede Çin lideri Xi ile Hindistan Başbakanı Modi'nin aynı karede resim vermeleri ve yaptıkları açıklamalar, sizce Tianjin Zirvesi'nin neresinde?

Hindistan ve Çin bölgesel olarak bir araya gelerek, yıllardır İngiltere'nin o bölgede bırakmış olduğu çıban başlarını - yani her an ihtilaf çıkabilecek, problem çıkarabilecek sınır politikalarını, ABD'nin kullanabileceği politikaları - boşa çıkarmışlardır. Xi ve Modi, savaşarak, kavga ederek değil, barışla Hindistan ile Çin'in bir araya gelmelerini sağlamıştır.

Gerçek olan şudur: İki güç birleştiğinde hem daha güçlü olacaklar, hem kendi halklarına ve bölgeye daha katkı sağlayan ve güçlerini daha da büyüten ama barışçıl olarak büyüten, insancıl olarak büyüten, ulus devletler olduklarını dünyaya gösterecekler. Çin ve Hindistan'ın bir araya gelmesi çok önemli, dünya için çok önemli bir adımdır.

Soru 2: En kapsamlı Şanghay İşbirliği Örgütü zirvesi olarak, sizce bölgesel işbirliğini nasıl teşvik edecek?

Tianjin zirvesi, Şanghay İşbirliği Örgütü'nün artık oyun kurucu bir role sahip olacağını ortaya koymuş oldu. Yukarıda da değindim: Çin hiçbir zaman savaştan yana veya bir ülkeyi işgal edip doğal kaynaklarını yağmalamaktan yana bir siyaset izlememiştir. Geçmiş tarihine de bakarsanız, hiçbir zaman böyle bir şey yapmamıştır. Çin her zaman barışçıl olmuştur. Çin her zaman insancıl olmuştur, insanlara değer vermiştir. Çin hiçbir zaman yakarak yıkarak doğal kaynaklara sahip olma hevesinde olmamıştır ve bundan sonra da olmayacağına inanıyorum.

Dolayısıyla yaptığı askeri güç gösterisi değildir; Çin'in ""benim de gücüm var ama insanlık için kullanmak istiyorum"" mesajıdır bu.

Başkan Xi Jinping'in dünyaya sunduğu proje, en iyi ve tüm ülkelerin kazan-kazan politikasına destek verecek, imkan sağlayacak bir projedir. Fakat ABD başta olmak üzere - İsrail'i de maşa olarak kullanıyor, Avrupa ülkeleri de bunun bir parçasına iştirak ediyor - devamlı Ortadoğu ve Asya'da coğrafi değişimler oluşturarak, devamlı kendileri adına, kendilerinin kontrolünde ve çıkarları doğrultusunda her ülkede bir örgüt oluşturup sabotaj, terör, istikrarsızlık yaratıp bu projeye zarar veriyorlar.

Onun için Çin'in sessiz ve kenarda kalmasının zamanı değildir artık. Tüm bu gelişmelerin içinde olması, daha etkili ve masada karar alıcı konumuna bir an önce gelmesi lazım. Bunun için de Şanghay İşbirliği Örgütü'nün daha aktif hale gelmesi lazım.

Soru 3: Zirvenin gündem maddelerinden hangisinin halklar arası etkileşim ihtiyaçlarını en çok örtüştüğünü düşünüyorsunuz?

Yukarıda da belirttiğim gibi şu anda dünyada tek kutuplu bir sistem var ve bu dayatmayla, dünyadaki bütün dengeleri, bütün insanlığı - yani Amerika'nın, Avrupa'nın girdikleri, özellikle de son dönemde İsrail'in yaptıkları - tamamen kabul edilebilir veya 21. yüzyılda uygulanabilir bir politika değil. Tamamen güce dayalı, baskı ile Ortadoğu ve Asya'nın haritasını değiştirmek istiyorlar.

Tabii bu, Başkan Xi'nin dünyaya koyduğu ve tüm dünyanın istifade edebileceği ""Bir yol bir kuşak"" projesini de sabote etmiş oluyor; Kızıldeniz'de yaptıkları gibi, Rusya-Ukrayna savaşı gibi.

Ama şu konu, daha önceki açıklamalarımda değinmiştim: Bir an önce Rusya-Ukrayna meselesinin sonlandırılması gerekiyor. Rusya ne talep edecek, ne talep ediyor, aşağı yukarı hepsi belli. Zelenski'nin veya Avrupa'nın bunu kabul etmesi mümkün değil. O'nun için bir uzlaşı sağlanamıyor.

Alaska Zirvesi aslında birçok konuyu kapsıyordu. Bunun içinde Çin-Rusya ilişkileri de vardı. Tabii ki BRICS de vardı. Şanghay İşbirliği Örgütü de vardı. Yani çok geniş kapsamlıydı.

Şanghay İşbirliği Örgütü'nün önemi şu: Kendi üyeleriyle bir ittifak ve güvence, küçük, çaresiz, tek kutuplu gücün pençesinden kurtulmak isteyip bir türlü kurtulamayan ülkeleri de çekebilmesi için onlara kanat gerecek bir sistem oluşturması lazım. Bunu oluşturmadığı sürece ABD bu zalimliğine - İsrail'i de kullanarak - beraberinde tüm Ortadoğu'yu karıştıracak.

Bu, halklar arası etkileşim ihtiyaçlarını asla karşılamaz çünkü devamlı - daha önce de söyledim - istihbarat birimleri tarafından suni terör örgütleri yaratılıyor. Her ülke için değişik bir örgüt yaratılıyor. Orada hangi amaçla kullanmaları gerekiyorsa... Yani bir örgüt düşünün ki Pakistan'da vagonları patlatıyor, karayollarındaki arabaları patlatıyor. Neyi engelliyor? Lojistiği engelliyor. Bunun bir terör örgütü olabilmesi için belli bir ilkesi, belli bir ideali yok. Sadece ülkeye zarar vermek veya gelişmekte olan, şu anda dünya ticaretinin %30'u elinde tutan Çin'in önünü kesmek için - ki buna Hindistan da katılıyor, o da belli bir ölçüde kalkınarak geliyor - onların önünü kesmek için uğraşıyorlar.

Son G20'de, Hindistan için ""bir yol bir kuşak""a alternatif, Kızıldeniz üzerinden bir yol düşünüyorlardı. Planlarına bakarsak, Süveyş'i kapatıp Gazze'nin oradan, çatal boynuzdan yeni kanal açacaklar demektir. Kendilerine ait, Akdeniz'e çıkan yeni bir kanal oluşturacaklar. Yani dünyanın kendi kontrollerinden çıkmasını istemiyorlar. Çin ekonomisini de istedikleri zaman durdurabilecek bir sistem oluşturmak istiyorlar.

Bunun tedbirini ise Başkan Xi Jinping, gayet güzel bir şekilde ""Bir yol, bir kuşak"" ile aldı. Ama Büyük Ortadoğu Projesi olayıyla da bu devamlı - haritaya baktığın zaman - sabote ediliyor, devamlı taciz ediliyor.

Bunların Şanghay İşbirliği Örgütü'ne üye olan ülkelere öncelik verilmek koşuluyla değerlendirilmesi ve gözlemci ülkelerin de istifade edeceği hale getirilmesi lazım. Şanghay İşbirliği Örgütü'nü, Ortadoğu ve Asya ülkelerinde son zamanlardaki gelişmeleri göz önüne alırsak, daha da genişletmek gerektiğini, bunları NATO benzeri bir strateji ile gelecekte dokunulmazlık sağlanabilecek konuma getirmek gerekiyor.

Çünkü dünya şu anda tek kutuplu gidiyor. Eğer bir denge kurulması, denge unsuru oluşturulması düşünülürse, Şanghay İşbirliği Örgütü'nün yeni stratejik bir yöntem belirlemesi ve bu mazlum ,doğal kaynaklarından dolayı esaret altında olan ve gelecekte daha da olacak olan ülkeleri koruma ve şemsiye altına alması gerektiğine inanıyorum. Bunun için önce Şanghay İşbirliği Örgütü ile, sonra Birleşmiş Milletler bünyesinde birlik oluşturup ""ben yaparsam doğrudur, sen yaparsan suçtur"" hikayesine son vermek lazım.

Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın dünya 5’ten büyüktür söylemini çok önemli buluyorum. Buna ilaveten, Cumhur İttifakının ortağı Sayın Devlet Bahçeli’nin önerdiği Rusya - Çin - Türkiye ittifakının Şanghay Örgütü bünyesinde Nato tarzı bir yapılanmanın oluşturulması daha kolay ve çabuk olabileceği ve bu konu üzerinde bir çalışmanın yapılmasının karşılık bulabileceğine inanmaktayım.

Bu fırsat Şanghay Örgütü şemsiyesi veya birliği altında yukarıda belirttiğim gibi tüm mazlum ülkelerin koruma altına alması birlik ve huzuru getirecektir.