7–8 Temmuz 2026 tarihlerinde Ankara'da gerçekleştirilecek NATO Zirvesi, yalnızca Avrupa-Atlantik güvenlik mimarisinin geleceğini şekillendirecek bir toplantı değildir. Aynı zamanda Çin'in uluslararası sisteme ilişkin algısını, NATO'nun dönüşümüne yönelik kaygılarını ve Türkiye'ye atfettiği stratejik önemi anlamak açısından da dikkat çekici bir gösterge niteliği taşımaktadır.
Çin medyasındaki haberlere ve analizlere bakıldığında zirvenin üç temel başlık çerçevesinde değerlendirildiği görülmektedir. NATO'nun Asya-Pasifik'e yönelmesi, teknolojik rekabetin güvenlik gündemine dönüşmesi ve Türkiye'nin ittifak içindeki özgün konumu bu üç temel başlığı oluşturmaktadır.
Çin açısından NATO artık yalnızca Avrupa'nın güvenliğinden sorumlu bir askeri ittifak değildir. Özellikle son yıllarda Japonya, Güney Kore, Avustralya ve Yeni Zelanda'nın NATO toplantılarındaki görünürlüğünün artması, Pekin'de "Atlantik ittifakının Hint-Pasifikleşmesi" şeklinde yorumlanıyor.[1]
Çin'in resmi söylemini yansıtan değerlendirmelerde sıkça kullanılan kavramlar arasında "Soğuk Savaş zihniyeti", "bloklar arası karşıtlık" ve "Asya-Pasifik'in askerileştirilmesi" yer alıyor.[2] Çinli yorumculara göre NATO'nun coğrafi ve işlevsel genişlemesi, Avrupa güvenlik modelinin Asya'ya ihraç edilmesi anlamına gelmektedir. [3]
Bu yaklaşım yalnızca güvenlik alanıyla sınırlı değildir. Ankara Zirvesi'nin gündeminde yer alacak olan yapay zekâ, siber güvenlik, savunma sanayii, kritik teknolojiler ve yarı iletken üretimi gibi konuların yer alması Çin’de uzun zamandır dikkatle takip ediliyor. Çin medyasında giderek daha fazla kullanılan "teknolojik NATO" kavramı da bu kaygının bir yansımasıdır. Çinli yetkililere göre Batı dünyası artık ekonomik rekabet ile güvenlik politikalarını birbirinden ayırmamaktadır. Yapay zekâ, kuantum teknolojileri, veri güvenliği ve çip üretimi giderek daha fazla jeopolitik rekabetin unsurları haline gelmektedir.
Dolayısıyla Çin'in teknolojik yükselişine yönelik Batı dünyasının kaygıları Çin tarafından yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda stratejik çevreleme girişimleri olarak değerlendirilmektedir. Çin basınında NATO'nun Çin'i doğrudan askerî bir tehdit olarak değil, "sistemik rakip", "teknolojik meydan okuyucu" ve "alternatif kalkınma modeli" olarak tanımladığı yönünde değerlendirmeler öne çıkmaktadır. [4]
Bununla birlikte, Çin medyasının Ankara Zirvesi'ne ilişkin analizlerinde dikkat çeken en önemli unsurlardan biri Türkiye’dir. Çin açısından Türkiye, klasik anlamda Batı kampına bütünüyle entegre olmuş bir NATO üyesi değildir. Çinli analistler Ankara'nın son yıllarda izlediği dış politika çizgisini çoğunlukla "stratejik özerklik" kavramı üzerinden açıklamaktadır.[5]
Rusya-Ukrayna savaşı boyunca sürdürülen denge siyaseti, Karadeniz'de Montrö rejiminin korunması, Körfez ülkeleriyle gelişen savunma ilişkileri ve Türkiye'nin savunma sanayiindeki ilerlemesi Çin'de dikkatle takip edilmektedir. Xinhua'nın NATO Zirvesi öncesinde yayımladığı değerlendirmelerden birinde Türk kamuoyunun ittifaka bakışına ilişkin şu ifadeler yer almaktadır:
"Türkiye'deki NATO şüpheciliği büyük ölçüde Amerikan karşıtlığıyla bağlantılıdır."
Aynı analizde, Türk kamuoyunun önemli bir bölümünün NATO'yu doğrudan ABD dış politikası ile özdeşleştirdiği vurgulanmaktadır.[6]
Bu değerlendirme Çin'in Türkiye'yi nasıl konumlandırdığını anlamak açısından önemlidir. Pekin, Ankara'yı Batı'dan uzaklaşan bir aktör olarak değil, Batı kurumları içinde yer alırken kendi ulusal çıkarlarını önceleyen, çok yönlü dış politika yürüten bir orta güç olarak değerlendirmektedir.
Türkiye'nin NATO içerisindeki rolü Çin açısından yalnızca güvenlik ekseninde anlam kazanmamaktadır. Türkiye aynı zamanda Kuşak ve Yol Girişimi'nin Orta Koridor ayağında önemli bir transit ülke konumundadır.
Bu nedenle Ankara'da gerçekleştirilecek NATO Zirvesi, Çin açısından yalnızca ittifakın geleceğini değil, Türkiye'nin yeni uluslararası sistem içerisindeki konumlanışını da anlamaya yönelik gözlem yapma fırsatı da sunmaktadır. Çin medyasından anlaşıldığı kadarıyla temel soru NATO'nun ne kadar genişleyeceği değildir. Asıl soru, Türkiye gibi ülkelerin giderek daha parçalı hale gelen küresel sistem içerisinde nasıl bir denge siyaseti geliştireceğidir.
Yapay zekâ, yarı iletkenler, savunma sanayii, kritik mineraller, veri güvenliği, enerji dönüşümü ve tedarik zincirleri 21. yüzyılın yeni jeopolitik mücadele alanları haline gelmiştir. Ankara Zirvesi de bu dönüşümün en görünür sahnelerinden biri olmaya adaydır. Belki de Çin'in Ankara'ya bu kadar dikkat kesilmesinin nedeni budur.
Türkiye bugün yalnızca NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip bir ülke değildir. Aynı zamanda Çin ile ekonomik ilişkilerini geliştiren, Körfez sermayesiyle yakınlaşan, Avrupa ile bütünleşik kalan ve Rusya ile diplomatik kanallarını açık tutan çok katmanlı bir aktördür.
Dolayısıyla Çin açısından Ankara Zirvesi, NATO'nun geleceğine ilişkin olduğu kadar, Türkiye'nin çok kutuplu dünya düzenindeki yerinin nasıl şekilleneceğine dair de önemli ipuçları sunmaktadır.
Kaynaklar
[1] https://www.nato.int/en
[2] https://www.globaltimes.cn/page/202604/1359192.shtml?
[3] https://www.globaltimes.cn/page/202504/1331614.shtml?
[4] Global Times, US repeated chip curbs against China reflect recurring protectionist mindset (29 April 2026); Washington moves to block Chinese firms located outside China from obtaining advanced AI chips (1 June 2026); Higher walls, stronger innovation (1 June 2026)
[5] Xinhua, Transatlantic Rifts Seen as Big Challenge for NATO Ahead of Ankara Summit (15 June 2026); Xinhua, Türkiye to Host 2026 NATO Summit in Ankara (1 July 2025).
[6] https://english.news.cn/20260630/d065ea6d32c941e4b18672c5038dbf12/c.html